ทักษะเพื่อเพิ่มทัศนคติเชิงบวกต่อตนเองสำหรับผู้นำ

ดิลก ถือกล้า

                คุณลักษณะสำคัญของการเป็นผู้นำข้อหนึ่งที่เป็นจุดเริ่มต้นสำคัญ ก็คือ จะต้องสร้างทัศนคติเชิงบวกให้เกิดขึ้นแก่ตนเอง วิธีการมองโลกจะเป็นกรอบให้เราแสดงออกในเรื่องใดเรื่องหนึ่งแตกต่างกันออกไป ดังนั้น การตอกย้ำตนเองให้คิดเชิงบวกอยู่เสมอเป็นเรื่องที่จำเป็นที่ต้องทำ การสร้างทัศนคติเชิงบวกไม่ใช่เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่เป็นการฝึกจิตใจฝึกความคิดของตัวเราเองอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง เพราะหากปล่อยให้เผลอไผลไปเมื่อไหร่ ทัศนคติในทางลบต่อชีวิตจะเข้าครอบงำเราได้อย่างง่ายดาย

                มีทักษะความสามารถอยู่ 5 ประการที่เป็นข้อแนะนำให้เราฝึกอย่างสม่ำเสมอเพื่อสร้างความคิดในเชิงบวกให้เกิดขึ้น โดยทักษะ 5 ประการที่ว่านี้ประกอบด้วย

ทักษะที่ 1 ผู้นำต้องฝึกให้ตนเองยอมรับบุคคลอื่นอย่างที่เขาเป็น ไม่ใช่เป็นแบบที่เราอยากให้เขาเป็น ถามว่า ทำไม คำตอบก็คือ การที่คนๆหนึ่งได้เติบโตขึ้นมา เขาได้ผ่านการหล่อหลอมด้วยประสบการณ์มากมายกว่าจะเป็นตัวตนแบบที่เขาเป็นอยู่ในปัจจุบัน การยอมรับบุคคลอย่างที่เขาเป็นจะส่งผลย้อนกลับมาหาเราก็คือ ทำให้เราไม่คาดหวังอะไรจากคนอื่นมากจนเกินไป เพราะบางครั้งสิ่งที่เราคาดหวังอาจเป็นไปได้ยากเนื่องจากตัวตนของเขา แต่ในขณะเดียวกัน ก็ทำให้เราพยายามหาจุดแข็งในตัวเขาเพื่อให้การทำงานบรรลุผลร่วมกัน อย่างที่อาจจะได้ยินมาบ้างด้วยวลีที่ว่า “แสวงหาจุดร่วม สงวนจุดต่าง”

ทักษะที่ 2 ผู้นำต้องฝึกตนเองให้สามารถจัดการกับความสัมพันธ์และปัญหาโดยมุ่งมองที่ปัจจุบันมากกว่าย้อนเอาอดีตเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย เรื่องนี้สำคัญและดูเหมือนเป็นจุดอ่อนของคนส่วนใหญ่ โดยเราจะเห็นได้ชัดจากความสัมพันธ์แบบคู่รัก เวลาที่ทะเลาะกันหรือไม่เข้าใจกัน ต่างฝ่ายต่างก็ขุดเอาเรื่องเก่าๆมาสาดใส่กัน ดังนั้น ผู้นำจึงต้องฝึกทักษะในการสานความสัมพันธ์ และเข้าไปจัดการปัญหาโดยคำนึงถึงเหตุและผลของปัจจุบันให้มากที่สุด การนำเรื่องในอดีตเข้ามาตัดสินจะทำให้ปัญหาหรือความสัมพันธ์ที่มีอยู่นั้น ไม่ได้เป็นไปในทางสร้างสรรค์ และอาจจะทำให้สถานการณ์แย่ลงไปกว่าเดิม

ทักษะที่ 3 ผู้นำต้องฝึกตนเองให้สามารถปฏิบัติต่อคนใกล้ชิดสนิทสนมกันอย่างระมัดระวัง เหมือนกับเวลาที่แสดงออกกับบุคลที่พึ่งรู้จักกัน หลายครั้งที่คนเราโดยส่วนใหญ่มักจะมองข้ามความสัมพันธ์กับคนที่มีอยู่ใกล้ตัว เช่น พ่อแม่ สามี ภรรยา โดยจะแสดงออกอย่างไม่ระวังเรื่องความรู้สึก ด้วยอาจจะรู้สึกว่า เขาน่าจะเข้าใจดีอยู่แล้ว หรือเขาน่าจะไม่ว่าอะไร ดังนั้น คำว่า “ขอโทษ” หรือ “ขอบคุณ” ในบ้านอาจจะน้อยมากเมื่อเทียบกับเวลาที่คนเราแสดงออกกับคนแปลกหน้า การสร้างทักษะในเรื่องนี้ จะทำให้ผู้นำมีความระมัดระวัง และไม่มองข้ามเรื่อง “เล็กน้อยแต่ใหญ่” ทำให้เวลาที่จะสื่อสารกับผู้อื่น ไม่แค่ “รับฟัง”แต่ยัง “ได้ยิน”สิ่งที่อีกฝ่ายได้สื่อออกมาอย่างชัดเจน

ทักษะที่ 4 ผู้นำต้องฝึกตนเองให้เชื่อมั่นและเชื่อใจผู้อื่น แน่นอนว่า ต้นทุนของความเชื่อมั่นและเชื่อใจผู้อื่นนั้นคือความเสี่ยงที่จะถูกเอาเปรียบหรือสูญเสียประโยชน์บางอย่าง แต่การเป็นผู้นำจะต้องแสดงให้เห็นถึงจิตใจที่ยิ่งใหญ่ พร้อมให้โอกาสกับคน ด้วยความเชื่อมั่นและเชื่อใจ เพราะหากผู้นำไม่สามารถแสดงความเชื่อมั่นหรือเชื่อใจให้เกิดขึ้นกับบุคคลอื่นได้แล้ว เขาก็จะไม่สามารถสร้างให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า “การมอบอำนาจ” ได้อย่างเต็มที่ และสมบูรณ์ เพราะการมอบอำนาจที่ยังเจือด้วยความหวาดระแวงนั้น จะไม่สามารถทำให้อีกบุคคลหนึ่งทำงานต่อไปได้ด้วยความรู้สึกภาคภูมิใจ แต่เป็นการทำไปด้วยความรู้สึกจำยอม และไม่ได้รู้สึกถึงคุณค่าที่มีอยู่ในตัวเอง

ทักษะที่ 5 ผู้นำต้องฝึกทักษะที่จะทำสิ่งใดๆโดยไม่ต้องรีรอที่จะทำสิ่งต่างๆโดยต้องรอให้คนอื่นเห็นพ้องอยู่ตลอดเวลา หรือยกย่องชื่นชม เพราะการเป็นผู้นำจะต้องขับเคลื่อนสิ่งต่างๆจากภายในตนเอง หลายครั้ง สิ่งที่ผู้นำต้องการขับเคลื่อนไป อาจจะดูไม่ชัดเจน อาจจะดูแปลกสำหรับคนอื่น หรืออาจฝืนความเชื่อเดิม ดังนั้น ผู้นำจึงต้องมีทักษะที่จะต้องทำสิ่งใดที่เชื่อมั่นแล้วว่าดีว่าถูกต้องได้โดยไม่ต้องรอให้ใครมาเห็นพ้องด้วยอยู่ตลอดเวลา แม้จะต้องโดดเดี่ยว แต่ก็ต้องแสดงออกให้เห็นถึงความมุ่งมั่นทำสิ่งที่ตนเองเชื่อให้เกิดขึ้น        

มีคำสอนจากคัมภีร์เต๋าที่น่าสนใจอยู่เรื่องหนึ่ง ที่สะท้อนถึงการสร้างทัศนคติเชิงบวกให้เกิดขึ้นกับตนเอง เรื่องมีอยู่ว่า

เมื่อเหยียนโฮได้รับการทาบทามให้ไปเป็นอาจารย์สอนอุปราชหลิงแห่งแคว้นเว่ย ซึ่งเป็นผู้ที่ได้ถูกกล่าวขวัญถึงอย่างมากว่า มีความโหดร้ายอำมหิต เหยียนโฮจึงได้ไปหาซือเป้าหยูเพื่อขอข้อแนะนำ “ท่านอาจารย์ ข้าจะต้องไปสอนคนที่มือเปื้อนเลือดและไร้ศีลธรรม เราจะมีวิธีการจัดการกับคนแบบนี้ได้อย่างไร”  ซือเป้าหยูตอบว่า “เหยียนโฮ อย่างแรกที่เจ้าต้องทำคือ ไม่ต้องไปเปลี่ยนแปลงตัวเขา แต่เจ้าต้องเปลี่ยนแปลงตัวเอง”

*ตีพิมพ์ครั้งแรกคอมลัมน์โลกธุรกิจ กรุงเทพธุรกิจ 10 พฤษภาคม 2550