ชุดบทความ: ภาวะผู้นำสำหรับนักบริหารทรัพยากรบุคคล (ตอนที่7)

ความสามารถเชิงสมรรถนะที่1 สร้างความคิดในเชิงบวก

โดย ดิลก ถือกล้า                                                                               

คำถามชวนคิด “คุณจะทำอย่างไรหากคุณตกอยู่ในสถานการณ์เช่นนี้”

·     หากคุณต่อสู้เพื่อความเท่าเทียมกันของคนในประเทศคุณ แล้วคุณต้องถูกจำคุกตลอดชีวิตและถูกทำร้ายร่างกายและจิตใจอย่างสาหัส ไม่รู้ว่าจะรอดพ้นมาได้เมื่อไหร่ โดยที่คุณไม่มีโอกาสได้รู้ด้วยซ้ำไปว่าพรุ่งนี้คุณจะมีชีวิตอยู่หรือไม่

·     หากคุณเป็นเด็กสาวอายุย่างยี่สิบ แต่เมื่อแปดปีที่แล้ว คุณเป็นโรคแพ้ภูมิตัวเองอย่างอย่างรุนแรง ผิวหนังเกิดลอกหลุดจนเห็นผิวแดงชั้นใน และลามไปทั้งตัวจนนิ้วมือนิ้วเท้าหลุดออก คุณต้องรักษาตัวเองอย่างต่อเนื่อง ใช้ชีวิตอยู่อย่างยากลำบาก ช่วยตัวเองเช่นคนปกติไม่ได้

เชื่อว่า คนทั่วไปคงจะผ่านสถานการณ์เหล่านั้นได้ยาก แต่คนทั้งสอง คือ เนลสัน แมนเดลล่า และน้องอ้อม สามารถผ่านสิ่งเหล่านั้นมาได้ และได้ทำให้โลกทึ่งในความคิดต่อชีวิตของเขา

สิ่งที่เป็นพื้นฐานสำคัญของภาวะผู้นำคือ การสร้างความคิดของตัวเราเองให้มีความคิดในเชิงบวก เพราะพลังของความคิดของมนุษย์นั้น มีพลังที่มหาศาลและสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับตัวเองและโลกมาโดยตลอด เป็นพลังที่มีอำนาจเกินกว่าคาดคิด หลายครั้งที่มนุษย์เผชิญปัญหาแก้ไม่ตก และพบว่า สุดท้ายแล้ว “วิธีการมองปัญหานั่นแหละคือปัญหา” (Stephen R. Covey) ซึ่งแนวโน้มวิธีคิดของคนโดยทั่วไปมักจะเป็นไปดังนี้

·             หากเจออุปสรรคและข้อจำกัด มนุษย์เลือกที่จะคิดว่าทำไม่ได้ เป็นไปไม่ได้ แล้วเลิกล้มความตั้งใจ

·             มนุษย์มีแนวโน้มที่จะพึ่งพิงบุคคลอื่นทางด้านอารมณ์ ความรู้สึกและบุคลิกภาพ

·             มนุษย์มักจะมองโลกโดยมีตัวเองเป็นศูนย์กลาง

·             เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้น มักจะมองหาคนที่ทำให้เกิดปัญหา

การสร้างความคิดในเชิงบวกให้เกิดขึ้น เป็นการกระทำที่จะต้องอาศัยเจตจำนงส่วนตัวที่เข้มแข็งและแรงกล้า เพราะหมายถึงการจะต้องระงับตน ต้องข่มใจ ต้องเลือกคิดในสิ่งคนส่วนใหญ่ไม่ได้คิด พร้อมกับต้องรักษาการคิดในเชิงบวกให้คงอยู่เสมอ ซึ่งอาจจะยังไม่เห็นผลในระยะใกล้ แต่ความคิดในเชิงบวกจะส่งผลต่อตัวเราเองและคนรอบข้างในระยะยาว

ตัวอย่างดังต่อไปนี้เป็นตัวอย่างการสร้างความคิดในเชิงบวกในแต่ละเหตุการณ์

เมื่อเผชิญอุปสรรค

       ความคิดทางลบ                                                                             

        -  ทำไม่ได้ เป็นไปไม่ได้         

        - ชีวิตทำไมมันถึงได้แย่อย่างนี้

      ความคิดทางบวก                                                                            

       -  ยังมีอีกหลายทางที่จะทำ

       - ยังมีโอกาสในชีวิตอีกตั้งหลายอย่าง

เมื่อเกิดปัญหาเรื่องความสัมพันธ์

       ความคิดทางลบ                                                                             

          -  เขา/เธอไม่ยอมปรับตัวเองเลย         

         -  เขาเป็นเจ้านายที่งี่เง่ามากไม่ยอมรับฟังอะไรเลย

        ความคิดทางบวก                                                                           

       -  เราควรจะเรียนรู้เขา/เธอให้มากว่านี้

    -  ต้องหาวิธีการหรือจังหวะดีๆที่เราจะต้องอธิบายให้เจ้านายฟังอีกครั้ง

        ซึ่งถ้าหากผู้นำไม่สามารถสร้างความคิดในเชิงบวกให้เกิดขึ้นกับตนเองได้แล้ว ก็เป็นการยากที่จะสร้างการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นกับผู้อื่นหรือต่อองค์กร ดังนั้น ในเบื้องต้น ผู้นำจะต้องเชื่อในพลังความคิดของมนุษย์ และสร้างความคิดในเชิงบวกให้เกิดขึ้นกับตนเองอย่างสม่ำเสมอ

พลังความคิดของมนุษย์

•        อำนาจของความคิดสามารถเปลี่ยนแปลงตัวเองและเปลี่ยนแปลงโลกได้ - พี่น้องตระกูลไรซ์

•        พลังของความคิดมีอำนาจอย่างไม่มีขีดจำกัด –  อัลเบิร์ต ไอสไตน์

•        มนุษย์สามารถเลือกที่จะคิดได้อย่างอิสระ – อองซาน ซู จี

•        เราคิดว่าตนเองเป็นอย่างไร เราจะเป็นอย่างนั้น – พนม ยีรัมย์

ทักษะห้าประการในการสร้างความคิดเชิงบวก

·        สามารถยอมรับบุคคลอื่นอย่างที่เขาเป็น ไม่ใช่อย่างที่เราอยากให้เขาเป็น

·        สามารถสานสัมพันธ์หรือแก้ไขปัญหาด้วยการมองปัจจุบันมากกว่าอดีต

·        สามารถปฏิบัติต่อคนใกล้ชิดด้วยความระมัดระวังเช่นเดียวกับที่เราทำต่อคนแปลกหน้า

“ยิ่งใกล้ชิดมาก เราจะได้ยินแต่ไม่ได้ฟัง”

·        สามารถเชื่อใจผู้อื่นแม้ว่าการเชื่อใจอาจมีความเสี่ยงสูง

·        สามารถที่จะทำตามความเชื่อของตนโดยไม่ต้องให้ใครเห็นด้วยหรือยอมรับตลอดเวลา

                 เมื่อผู้นำสามารถสร้างความคิดในเชิงบวกให้เกิดขึ้นกับตนเองซึ่งเป็นเรื่องของคนคนเดียวได้แล้ว ก็จะขยายออกไปถึงความสัมพันธ์เบื้องต้นระหว่างบุคคลต่อบุคคล ในเรื่อง “ความไว้วางใจ (Trust)” ซึ่งจะกล่าวถึงในตอนต่อไป 

*ตีพิมพ์ครั้งแรกคอลัมน์  “โลกธุรกิจ” นสพ.กรุงเทพธุรกิจ