อย่าเพียงแต่โยนปลาให้เรา สอนเราให้จับปลาด้วย         

โดย ดิลก ถือกล้า        

         การเกิดการภาวะเศรษฐกิจถดถอยของโลกและของไทยได้เป็นไปอย่างรวดเร็วในช่วงเวลาเพียงไม่กี่เดือน ในกลางปีที่แล้ว เรายังแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันอยู่เลยว่า จะมีมาตรการอะไรที่จะปรับค่าจ้างหรือเพิ่มผลตอบแทนให้รับมือกับภาวะน้ำมันแพง ข้าวของที่แพงขึ้น แต่พอมาเข้าเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายนเท่านั้น ดูเหมือนปัญหาการบริหารการจัดการกลายเป็นหนังคนละเรื่อง นิทานคนละตอน เพราะเรากลับต้องมาคิดกันว่าจะลดต้นทุนอย่างไร จะควบคุมต้นทุนเรื่องคนอย่างไร เป็นประสบการณ์ที่ไม่เคยเจอมาก่อนในชีวิตการทำงานบริหารทรัพยากรมนุษย์

           สิ่งที่ผมมองเห็นที่ทางภาครัฐพยายามที่จะยื่นมือมาช่วยเหลือประชาชนคนทำงาน ด้วยมาตรการหลายต่อหลายอย่าง เช่น การให้เงิน 2,000 บาทสำหรับคนเงินเดือนไม่เกิน25,000 บาท การเพิ่มฐานรายได้ที่จะนำไปเป็นฐานการคำนวณภาษี หรือการเพิ่มการหักลดหย่อนรายได้ก่อนหักภาษี เป็นต้น ซึ่งก็เข้าใจได้ว่า รัฐพยายามจะให้มีเม็ดเงินในมือประชาชนเพื่อให้เกิดการใช้จ่าย เกิดการไหลเวียนของเงินในระบบเศรษฐกิจ ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ดี เป็นการช่วยบรรเทาเหตุการณ์เฉพาะหน้า อย่างทีท่านนายกว่า “ไฟไหม้อย่าวเพิ่งเสียดายน้ำ” อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ทำไปตอนนี้ เปรียบไปแล้วก็เหมือนทางรัฐบาลกำลังโยนปลาให้เรานำไปรับประทานกัน ซึ่งแม้จะรับประทานกันอย่างละเลียดอย่างไร ถึงจะเอาไปตากแห้ง ทำปลาร้าเพื่อให้สามารถรับประทานได้นานเพียงใด แต่สักวันหนึ่งก็จะหมดไปอย่างแน่นอน

           ดังนั้น สิ่งที่ผมอยากจะเห็นมากกว่าการเอาปลามาให้พวกเรา ผมอยากให้รัฐช่วยส่งเสริมให้เราได้ฝึกฝนทักษะในการจับปลาให้มากขึ้น ในภาวะอย่างนี้ องค์กรส่วนใหญ่ที่ต้องการจะลดต้นทุนก็เล็งไม่พ้นการตัดงบประมาณที่เกี่ยวข้องกับการฝึกอบรมและพัฒนา แต่ถ้าหากรัฐได้มีมาตรการบางอย่างในการส่งเสริมเกิดการฝึกอบรมในองค์กร ก็จะทำให้ศักยภาพของคนทำงานในภาพรวมได้มีความพร้อมและเตรียมสู้รบกับการแข่งขันได้อีกครั้งเมื่อเศรษฐกิจได้ฟื้นตัวขึ้นมา

           ผมอยากไม่แน่ใจว่าเสียงผมจะดังได้แค่ไหน แต่ผมอยากให้ภาครัฐได้ช่วยสร้างโอกาสและเงื่อนไขให้เกิดการพัฒนาบุคคลกรในภาวะเศรษฐกิจถดถอยด้วยมาตรการเหล่านี้

1. มาตรการทางตรง
ผมอยากเห็นภาครัฐได้ร่วมมือกับเอกชนประเมินทิศทางของประเทศว่าปัจจุบันจนอีก 5 ปีข้างหน้า เราจะไปทางไหน แล้วเพื่อจะไปทางนั้นเราต้องการกำลังคนในชาติที่มีคุณลักษณะอย่างไร แล้วกำลังคนของเราที่มีอยู่ตอนนี้ขาดคุณลักษณะที่ว่านี้มากน้อยเพียงใด จากนั้นให้เทงบที่จะเอาไปซื้อข้าวสารซึ่งโชคดีว่าได้เลิกไป นำไปให้กับมหาวิทยาลัยหรือสถาบันที่มีความพร้อมในการจัดฝึกอบรมให้ไปจัดการฝึกอบรมพัฒนาในเรื่องที่จะช่วยสร้างศักยภาพที่คนของเราขาดหายไป โดยให้คนที่เข้าร่วมเสียค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด จนกระทั่งไม่เสียเลย หรือถ้าเสียก็ให้สามารถเบิกกับหน่วยงานที่เกี่ยวกับการพัฒนาคนโดยมีเงื่อนไขบางอย่าง
 
2. มาตรการแทรกแซง
ผมอยากเห็นภาครัฐออกมาตรการช่วยเหลือแก่บริษัทที่ยังจัดให้มีการฝึกอบรมและพัฒนาให้แก่พนักงานโดย เป็นการช่วยเหลือในรูปของการเบิกค่าใช้จ่ายในการอบรมและพัฒนาอาจะทั้งหมดหรือเป็นบางส่วนก็แล้วแต่ความสามารถในการจ่ายของรัฐบาล หรืออาจจะมองในปัจจัยของความสามารถในการจ่ายขององค์กรประกอบด้วยก็ได้ ซึ่งมาตรการเช่นนี้จะทำให้องค์กรที่จัดให้มีการฝึกอบรมแก่พนักงาน ได้ลดค่าใช้จ่ายโดยตรง มองเห็นได้เลยว่า ค่าใช้จายการฝึกอบรมพนักงานไม่ได้เป็นอุปสรรคอีต่อไป ปัจจุบันเรามีมาตรการที่ช่วยเหลือจากกระทรวงแรงงาน ในรูปของการให้บริษัทนำเอาค่าใช้จ่ายเกี่ยวข้องกับการฝึกอบรมนำไปหักเป็นค่าใช้จ่ายก่อนหักภาษีเงินได้นิติบุคคล ซึ่งแรงจูงใจอาจจะไม่มากพอที่จะกระตุ้นให้องค์กรอยากจะจัดการพัฒนาฝึกอบรมให้กับพนักงานของตน เมื่อเทียบกับแนวทางที่การช่วยเหลือไปที่งบประมาณโดยตรง เพราะไม่ได้เห็นเม็ดเงินที่ชัดเจนว่า จะช่วยประหยัดได้มากน้อยเพียงใด
 
           ผมไม่แน่ใจว่าเสียงของผมจะดังไกลแค่ไหน แต่อย่างน้อยผมก็หวังว่า นี่จะเป็นเสียงกระซิบที่บังอิญลอยไปถึงผู้กำหนดนโยบายภาครัฐได้คิดในมุมของการพัฒนาที่ยั่งยืนดังข้างต้น อยากจะบอกว่า ขอทีเถอะครับ “อย่าเพียงแต่โยนปลาให้เรา จงสอนเราฝึกฝนเราให้จับปลา” เพื่อเราจะได้มีชีวิตอยู่รอดได้อย่างยั่งยืนและมั่นคง 

เพราะเราเองก็มีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์อยู่อย่างเต็มเปี่ยม เราไม่อยากที่จะคอยแบมือขอความช่วยเหลือเช่นนี้ทุกครั้งไป

ตีพิมพ์ครั้งแรก www.hrm-excellence.com 25 มกราคม 2552