ชื่อหนังสือ : The Power of Spiritual Intelligence

ผู้เขียน : Tony Buzan

กลับไปสู่ความเข้มแข็งแห่งจิตวิญญาณ

ดิลก ถือกล้า

หนังสือเล่มนี้จะมีทั้งหมด 10 บท เริ่มจากการให้ผู้อ่านได้มองภาพที่กว้างกว่ามองแค่ตัวเรากับคนรอบข้าง แต่ให้ดึงตัวเองมองว่ามนุษย์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของจักรวาล ทุกอย่างล้วนสัมพันธ์กัน สิ่งที่คนใดคนหนึ่งทำ จะส่งผลออกไปอย่างต่อเนื่อง เหมือนที่เราคงได้ยินกันเสมอๆว่า “เด็ดดอกหญ้าสะเทือนถึงดวงดาว” จากนั้นก็นำเราไปตั้งคำถามถึงค่านิยมของเราว่า เรามองโลก มองชีวิตอย่างไร โดยให้เรากลับไปมองถึงสิ่งที่เรียกว่า “หลักการพื้นฐานที่เป็นสากล” โดยยกหลักคำสอนของศาสดาที่สำคัญเช่น พระพุทธเจ้า พระศาสดาโมฮัมหมัด เพื่อโยงให้เห็นว่า ศาสดาผู้ยิ่งใหญ่ได้ค้นพบหลักการของพื้นฐานทางจิตวิญญานที่เป็นหลักสากล และยังมีความใกล้เคียงกันอย่างไร เมื่อเราได้ทบทวนค่านิยมพื้นฐานของตัวเราเองแล้ว ก็ให้เราตั้งคำถามกับตัวเองว่า อะไรคือเป้าหมายและวิสัยทัศน์เรา โดยบอกว่า การวางเป้าหมายและวิสัยทัศน์จะต้องกว้างกว่าการคิดเรื่องใกล้ตัว พลังของวิธีคิดนั้นยิ่งใหญ่มากกว่าที่เราจะคาดคิด จิตวิญญาณที่เข้มแข็งทีได้ขยายออกไปถึงบุคคลอื่น มีพลังดึงดูดอย่างมหาศาล ผมชอบที่เขายกตัวอย่างบุคคลที่ผ่านสถานการณ์สาหัสอย่างเนลสัน เมนเดลล่า ว่าเขายังสามารถคงความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณได้อย่างไร จนสามารถปลดปล่อยประเทศและก้าวมาเป็นผู้นำประเทศได้อย่างสง่างาม โดยใน 4 บทแรกจะเป็นการมองมาจากตัวของเรา การสร้างจากตัวเราเอง

จากบทที่ 5 เป็นต้นไป Buzan จะพูดถึงการสร้างความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณจากภายนอกเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณภายในที่ได้สร้างขึ้นมาแล้ว ไม่ว่าจะเป็น พลังการบริจาคหรือการให้ พลังการหัวเราะ พลังของการกลับไปเล่นหรือมีมุมมองแบบเด็กๆ เพราะเด็กจะมีความคิดสร้างสรร มีพลังอย่างเหลือเฟือ และเด็กไม่เคยโกรธกันได้นานๆ จากนั้นได้พูดถึงพลังของพิธีกรรม ซึ่งผมมองว่า Buzan น่าจะหมายถึงการฝึกสมาธิ เพราะเขาพูดถึงการฝึกโยคะ การฝึกจิตแบบตะวันออก ซึ่งเรื่องนี้หลายคนที่สนใจการฝึกปฏิบัติสมาธิไม่ว่าจะเป็นแนวทางของสมถกรรมฐานหรือวิปัสนากรรมฐานคงจะเข้าใจเรื่องนี้ได้ดีว่า หากสามารถฝึกจนเป็นวิถีชีวิตปกติ จะบังเกิดความเข้มแข็งทางจิตใจที่สูงมาก เมื่อสามารถสร้างความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณได้อย่างสมบูรณ์แล้ว สิ่งที่จะทำให้ความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณอยู่มั่นคงตลอดไปก็คือ พลังแห่งความสงบและสันติ และพลังแห่งการให้ความรักอย่างไม่มีข้อจำกัด โดย Buzan ได้พูดถึงความยิ่งใหญ่ทางจิตวิญญาณของศาสดาและบุคคลสำคัญอย่างพระพุทธเจ้า หรือคานธี ว่า ท่านเหล่านี้ได้แสดงให้โลกได้เห็นถึงสิ่งที่ท่านได้ค้นพบและเป็นความจริงแท้อย่างยิ่ง โดยมีคนนับล้านคนยังศรัทธา เชื่อมั่นในความคิดของท่านก็เพราะท่านได้แผ่พลังแห่งสงบสันติ และความรักออกไปอย่างไม่มีขีดจำกัดนั่นเอง

ในมุมมองผม Buzan ได้ผสมผสานแนวคิดแบบตะวันออกทั้ง พุทธ เต๋า มุสลิม โดยมุ่งคั้นเอาเรื่องที่เกี่ยวกับจิตวิญญาณมาร้อยเรียงกัน และเขาสามารถเขียนได้อย่างน่าอ่าน แม้อาจจะสอดแทรกเรื่องที่เป็นความถนัดของเขา คือ Mind Map มาโยงกับเรื่องของสร้างความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณ แต่ก็ไม่ได้รกเรื้อมากนัก แต่หลายท่านที่ได้ศึกษาและฝึกปฏิบัติตามแนวทางของศาสนาพุทธ อาจจะมองว่าเรื่องที่อยู่ในหนังสือเหล่านี้เป็นเรื่องธรรมดา เพราะพระพุทธเจ้าได้กล่าวเรื่องนี้เอาไว้แล้วมากว่าสองพันห้าร้อยปี แต่ที่ผมอยากพูดถึงหนังสือเล่มนี้ เพราะว่า เราถูกหล่อหลอมมาจากวิธีคิด การเรียนการสอนแบบตะวันตกที่ต้องหาความจริงจากการสร้างตรรกะ การหาเหตุหาผลมาสนับสนุน การจะชวนให้อ่านหรือศึกษาเรื่องที่ต้องใช้กระบวนการแบบตะวันออกล้วนๆ เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณ หลายท่านอาจจะไม่คุ้นเคย การเริ่มต้นจากหนังสือเล่มนี้ก็เป็นการเปิดมุมมองเข้าไปข้างในตัวตนของเราที่น่าสนใจไม่น้อย

ถามว่าทำไมผมสนใจเรื่องความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณนัก ผมก็คงตอบสั้นๆว่า ปัจจุบันเรามุ่งสร้างความเข้มแข็งทางสติปัญญา เรามุ่งสร้างความเข้มแข็งทางอารมณ์ แต่ทั้งสองอย่างนั้น ผมเห็นว่ามันมีพื้นฐานจากการที่มนุษย์ต้องการดีกว่า เก่งกว่าบุคคลอื่น ที้สุดท้ายแล้วก็นำไปสู่การขัดแย้งแตกแยกเป็นวัฏจักรอย่างไม่สิ้นสุด ผมมองว่าความเข้มแข็งทางจิตวิญญาณต่างหากที่จะทำให้โลกเดินทางไปสู่ความสงบและสันติภาพอย่างจริงแท้

ผมเชื่อมั่นอย่างนี้จริงๆครับ